Detale o kolebce cywilizacji andyjskiej znane dzięki Polakom

Dzięki Polakom i polskim projektom badawczym świat poznał szczegóły o Chancay. To kultura istniejąca przed wiekami na środkowym wybrzeżu Peru, które jest kolebką cywilizacji andyjskiej. Pisze o tym Teresa Matuskiewicz de Rivas.

Teresa Matuskiewicz de Rivas

Środkowe wybrzeże Peru uważane jest za kolebkę cywilizacji andyjskiej. Tutaj powstały pierwsze osady, świątynie i najstarsze w Ameryce Południowej ośrodki protomiejskie. U schyłku epoki prekolumbijskiej (X-XVI wiek naszej ery) w dolinach rzek uchodzących do Oceanu Spokojnego rozkwitło kilka interesujących kultur. Wśród nich mało znana kultura Chancay. W 1987 roku dr Andrzej Krzanowski jako pierwszy rozpoczął badania terenowe w osadach i centrach administracyjno-ceremonialnych doliny Chancay. Pod egidą Uniwersytetu Jagiellońskiego i przy współpracy działającej w Cuzco Andyjskiej Misji Archeologicznej Uniwersytetu Warszawskiego projekt nabrał rozmiarów i badania prowadzone były w latach późniejszych: 1988, 1990, 2000, 2006 oraz 2009.

Na bujny rozwój społeczności prekolumbijskich wybrzeża miała wpływ z jednej strony obecność oceanu, który nadal, dzięki Prądowi Humboldta, stanowi jeden z najbardziej zasobnych akwenów rybnych na świecie, a z drugiej obecność rzek, które jako drogi wodne zapewniały łatwą komunikację z innymi społecznościami oddzielonymi kilometrami jałowej pustyni. Peruwiańskie wybrzeże jest klimatycznie jedną z najsuchszych stref na Ziemi. Już w okresie preceramicznym stosowane było nawadnianie i pola irygowane zajmowały znaczne powierzchnie dolin. Objęte badaniami stanowiska kultury Chancay datowane są na okres przejściowy późny (900-1476 rok) oraz horyzont późny (1476-1534 rok). Geograficznie kultura rozwinęła się w dolinach rzek Chancay i Huaura w ich dolnym biegu, czyli od ujścia do Oceanu Spokojnego, aż do wysokości około tysiąca metrów nad poziomem morza.

Podczas projektu sporządzono szczegółowe mapy archeologiczne uwzględniające sto dwadzieścia osiem stanowisk. Przy opracowywaniu planów skorzystano z bazy zdjęć satelitarnych. Najważniejsze stanowiska to dwanaście dużych centrów administracyjno-ceremonialnych o charakterze zurbanizowanym, złożonej strukturze wewnętrznej i zróżnicowanej architekturze. Na ponad dziesięciu hektarach, w każdym centrum, można wyróżnić budowle o charakterze publicznym: liczne, ogrodzone place, piramidy z rampami, cmentarzyska, a także sektory rezydencjalne o gęstej zabudowie. Jednak większość ludności mieszkała w małych osadach, poniżej jednego hektara. W sąsiedztwie osad znaleziono konstrukcje obronne: cytadele, warownie i strażnice. Odkryto także stanowiska zwane czworobokami o nieznanej funkcji. W budownictwie używano kamienia i gliny oraz różnej techniki budowy murów.

Podczas prac wykopaliskowych znaleziono dwa typy ceramiki: malowaną w stylu Chancay czarno-białym, ofiarną, składaną w grobach oraz ceramikę Lauri – odciskaną, użytkową. Dzięki pobraniu serii próbek do badań radiowęglowych uzyskano pierwsze dla tej kultury datowania bezwzględne.

Wieloletnie zainteresowanie poparte rzetelną pracą badawczą w terenie, opracowaniami i publikacjami naukowymi przyniosło dr. Andrzejowi Krzanowskiemu prawdziwe uznanie. W Narodowym Muzeum Archeologicznym w Limie cytaty z jego książki o kulturze Chancay służą jako objaśnienia w salach ekspozycyjnych. Poza tym w wielkim dziele zbiorowym dotyczącym archeologii kontynentu południowoamerykańskiego „Handbook of South American Archaeology”, Springer US, 2008, rozdział dotyczący kultury Chancay jest prawie w całości oparty na pracach badawczych tego wybitnego Polaka.

Teresa Matuskiewicz de Rivas

Teresa Matuskiewicz de Rivas

Jako pedagog i nauczyciel od 30 lat przybliża Peruwiańczykom Polskę, a Polakom Peru, poprzez wystawy, konferencje i warsztaty.

Więcej artykułów - Strona internetowa

Trzy miejsca w samochodzie z Limy do Cuzco 9.06 i z Cuzco do Limy 20.06. Na trasie m.in.: wyspy Ballestas, linie Nazca i inkaskie ruiny Choquequirao. Kontakt: redakcja@kochamyperu.pl
Sylwester i Nowy Rok w Ekwadorze i Peru? Zbiera się grupa chętnych na plecakową wyprawę. Wyjazd dla osób, które marzą o przygodzie i egzotyce. Szczegóły: info@peruexpedicion.com

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.