Andrzej Krzanowski i polskie sukcesy nad rzeką Chicama

Natrafił na używaną przez Inków, ale nie stworzoną przez nich sieć dróg i odkrył istnienie dawnej kultury w Andach. O Andrzeju Krzanowskim i jego archeologicznych sukcesach w Peru opowiada Teresa Matuskiewicz de Rivas. 

 

Teresa Matuskiewicz de Rivas

Rozpoczęty ponad czterdzieści lat temu projekt Alto Chicama był drugim projektem archeologicznym Andrzeja Krzanowskiego w Peru. Ten absolwent Wydziału Geologiczno-Poszukiwawczego Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, zatrudniony w przedsiębiorstwie geologicznym jako wysokiej klasy specjalista w projektowaniu szybów górniczych i zapór wodnych, znajdował czas na publikacje naukowe o prekolumbijskiej Ameryce.

W 1972 roku Andrzej Krzanowski przyjechał do Peru z grupą geologów w ramach kontraktu z państwowym przedsiębiorstwem górniczym Minero-Perú i prowadził równolegle w Andach badania z zakresu archeologii. Był to Projekt Huaura-Checras i Projekt Alto Chicama.

Rzeka Chicama rodzi się w północnych Andach, w pobliżu kopalń Callacuyán na wysokości 3960 metrów nad poziomem morza. W pierwszym odcinku – do miejscowości Coina – nosi nazwę Perejil, następnie Río Grande, a od Haciendy El Tambo aż do ujścia w Oceanie Spokojnym znana jest jako Alto Chicama. Jej dorzecze obejmuje dwa ważniejsze dopływy: Sagapullo i Simbrón.

W regionie górskim dorzecza Alto Chicama Andrzej Krzanowski odkrył blisko sto nieznanych dotąd stanowisk i opracował szczegółową mapę archeologiczną. Zebrane materiały pozwoliły ustalić chronologię kulturową regionu, począwszy od dziesiątego wieku przed naszą erą aż do szesnastego wieku naszej ery.

Szczególnie ważne okazało się istnienie złożonych zespołów osadniczych o charakterze obronnym wzniesionych wokół rozległego, potężnego grodu, już u schyłku epoki prekolumbijskiej. W ten sposób Polak wyróżnił niezbadaną wcześniej regionalną kulturę Yuraccama. Natrafił ponadto na ślady rozbudowanej sieci dróg lokalnych biegnących na wysokościach od 2850 do 3700 m n.p.m. Na znacznych odcinkach drogi były brukowane, obramowane kamieniami, a na stromych stokach miały stopnie i trakt wsparty murem oporowym. Choć były używane w czasach Inków, to zbudowano je wcześniej dla celów lokalnej komunikacji kultury Yuraccama.

Andrzej Krzanowski zidentyfikował także położenie głównych miejsc kultu w strefie Andów Północnych, do tej pory znanych tylko w źródłach pisanych okresu wczesnokolonialnego. Wspólnie z żoną prowadził badania nad zachowaniem tradycji prekolumbijskich w produkcji ceramiki. Poza tym opracował ośrodek garncarstwa w Caulimalca (Caurimalca – w dialekcie yunka używanym w dorzeczu Chicama). Okazał się on jednym z najważniejszych tego typu, a dotąd nieznanych etnografom.

Zebrane bogate materiały stały się podstawą do napisania pracy doktorskiej na temat osadnictwa w dorzeczu Alto Chicama, którą Andrzej Krzanowski obronił na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego w 1981 roku. Nosi ona tytuł: „Przedkolumbijskie osadnictwo w dorzeczu Alto Chicama, północne Peru” i ukazała się w 1984 roku nakładem wrocławskiego wydawnictwa Ossolineum jako „Prahistoria andyjskiej doliny. Studium przedhiszpańskiego osadnictwa w dolinie Alto Chicama w północnych Andach, Peru“.

Teresa Matuskiewicz de Rivas
O Teresa Matuskiewicz de Rivas 7 artykułów
Pedagog i nauczyciel. Od 30 lat przybliża Peruwiańczykom Polskę, a Polakom Peru. Organizując i współorganizując wystawy, konferencje i warsztaty.

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.