Poczet Inków: Imperatorzy, słoneczny syn i brodaty poeta

Co wiadomo o Inkach? Niewiele. A już najmniej, że było ich zaledwie kilkunastu. O najważniejszych władcach Tahuantinsuyu, zarówno tych historycznych, jak i mitycznych, w podręcznej ściągawce pisze Piotr M. Małachowski.

Piotr M. Małachowski

W państwie Inków słowo Inka (Sapa Inca) zarezerwowane było dla władcy. Tak naprawdę Inkami były więc tylko koronowane głowy, a nie – jak się czasami myśli – wszyscy mieszkańcy dawnego imperium. Głów tych przewinęło się niewiele. Można je policzyć na palcach czterech rąk, a niektórzy badacze twierdzą, że nawet na trzech.

Wszystko dlatego, że prawdziwa historia o królach Tahuantinsuyu przeplata się z mitami i legendami. Trudno się w tym połapać, dlatego dla wybierających się do Peru i tych, którzy już ten kraj odwiedzili, przygotowałem przegląd najważniejszych Inków. Nie ma on charakteru naukowego, ale mam nadzieję, że przyda się w drodze do poznania tego kraju lepiej. Oto oni:

MANCO CÁPAC – według mitologii inkaskiej założyciel królewskiej dynastii Inków i pierwszy Sapa Inca. Legendy podają, że wynurzył się z Jeziora Titicaca, wysłany przez swego ojca Inti – boga słońce lub też wyszedł z jaskini wraz z braćmi i siostrami. Podczas wędrówki przez Andy poślubił swą siostrę Mamę Occlo. Razem dotarli do miejsca, w którym założyli Cuzco, dawną stolicę państwa Tahuantinsuyu.

SINCHI ROCA – na wpół legendarny władca Inków, syn Manco Capaca i Mamy Ocllo. W języku keczua jego imię oznacza „Dzielny Wspaniałomyślny Inka”. Tradycja przypisuje mu opracowanie niektórych elementów królewskiego ceremoniału. Inicjator inkaskiej agrokultury z tarasami na czele. Był pierwszym królem, którego ciało zostało po śmierci zmumifikowane i złożone w sanktuarium boga Inti w Cuzco.

LLOQUE YUPANQUI – na wpół legendarny Sapa Inca, który rządził od około 1260 do około 1290 roku. Jego imię znaczy „Leworęczny Księgowy”. Nie prowadził żadnych wojen zewnętrznych, prawdopodobnie z powodu przykrych doświadczeń. Wytyczył rynek w Cuzco. Przypisuje mu się założenie Acllahuasi – Klasztoru Dziewic Słońca, w którym żyły dziewczęta przeznaczone do służby świątynnej. Podobno był niesłychanie brzydki.

MAYTA CAPAC – na wpół legendarny władca od około 1290 do około 1320 roku. Według legendy urodził się sześć miesięcy przed czasem. Odznaczał się nadzwyczajną siłą i wielkością. Miał wybuchowy, nieprzewidywalny charakter, co prowadziło do wielu konfliktów. W tradycji Inków cieszył się opinią wielkiego wojownika i zdobywcy. W rzeczywistości jego podboje terytorialne były małe.

CAPAC YUPANQUI – na wpół legendarny władca od około 1320 do około 1350 roku. Jego imię oznacza „Wspaniały Księgowy”. Uznawano go za wielkiego wojownika i zdobywcę. Opanował dolinę Cuzco i podbił tereny poza nią, co pozwoliło jego następcom przekształcić państwo Inków w imperium. Rozbudował także stolicę – Cuzco uzyskało wiele dróg, mostów, akweduktów i budynków użyteczności publicznej.

INCA ROCA – na wpół legendarny król. Panował od około 1350 do około 1380 roku. Jego imię oznacza „Wspaniałomyślny Inka”. Nie miał prawa do tronu, ale prawowity pretendent został zamordowany. Po koronacji zasłużył się podbojami nowych ziem. Założył elitarną uczelnię dla arystokratycznej młodzieży, także z królewskich rodzin podbitych plemion oraz przeprowadził irygację doliny Cuzco i sąsiednich terenów.

YAHUAR HUACAC – na wpół legendarny Sapa Inka od około 1380 do 1410 roku. Jego imię oznacza „Płaczący Krwią”. W wieku ośmiu lat został porwany przez wrogie plemię i – jak głosi legenda – opłakiwał swój los krwawymi łzami. Przekazy mówią, że podczas ataku wrogów na Cuzco uciekł i pozostawił stolicę samą sobie. W odróżnieniu od innych władców nie odznaczył się większymi przedsięwzięciami budowlanymi.

VIRACOCHA – na wpół legendarny władca od około 1410 do 1438 roku. Jego imię odnosi się do Viracochy, ajmarskiego stwórcy świata, którego Inkowie przyjęli do swego panteonu. Był największym poetą i autorem pieśni religijnych wśród królów. Miał zarost na twarzy, co u Inków było niespotykane. Podobno z powodu brody został wygnany z kraju. Wrócił po trzech latach z przepowiedniami od boga Viracochy, które sprawdziły się.

PACHACÚTEC – rządził od około 1438 do 1471 roku. Jeden z najbardziej zasłużonych władców, uznawany za twórcę imperialnej potęgi Inków. Jego imię oznacza „Ten, który zmienia świat“. Najpierw obronił Cuzco przed wrogami, a następnie podbił obszary między Limą a Jeziorem Titicaca. Zreformował administracyjnie państwo i przebudował stolicę. Na czasy jego panowania datuje się powstanie Machu Picchu.

TUPAC YUPANQUI – syn Pachacuteca, król w latach 1471-1493. Jego imię oznacza „Szlachetny Księgowy“. Kontynuował dzieło swego ojca doprowadzając imperium do największego rozkwitu. W ciągu 15 lat rozszerzył je w trzech kierunkach świata. Zapoczątkował intensywną budowę dróg. Przed objęciem tronu zorganizował wyprawę 20 tysięcy ludzi na tratwach z balsy, która przywiozła niewolników, złoto i srebro.

HUAYNA CÁPAC – ostatni z wielkich władców. Jego imię oznacza „Wspaniały Młodzieniec“. Podczas jego rządów imperium osiągnęło największy rozkwit. Powiększył je od dzisiejszego środkowego i północnego Chile aż po Kolumbię. Przed śmiercią popełnił jednak błąd dzieląc kraj między dwóch synów. Decyzja ta zaważyła o upadku imperium. Zmarł na ospę w 1527 roku.

HUÁSCAR – władca w latach 1527-1532. Jego imię znaczy „Łańcuch“. W testamencie ojciec, Huayna Cápac, podzielił Tahuantinsuyu między niego i nieślubnego syna Atahualpę. Huascar chciał całe królestwo. Kiedy wysłał do brata posłów z żądaniem uznania przez niego zwierzchności, Atahualpa kazał obedrzeć ich ze skóry. Tak zaczęła się krwawa wojna między braćmi. Wygrał ją Atahualpa. Z jego rozkazu Huáscar został utopiony.

ATAHUALPA – w języku keczua jego imię oznacza „Szczęśliwy Ptak“. Po śmierci ojca odziedziczył Quito, a jego brat Huáscar resztę kraju. Po wygraniu z nim wojny musiał zmierzyć się z konkwistadorami, którzy właśnie przybyli do teren imperium. Europejczycy porwali go i pomimo otrzymania okupu stracili w mieście Cajamarca. Przed śmiercią w 1533 roku przyjął chrzest i imię Juan.

MANCO INCA – urodził się około 1516 roku jako jeden z synów Huayny Cápaca. Po śmierci swych braci – Huáscara i Atahualpy – został koronowany przez konkwistadorów na władcę marionetkowego państwa. Zbuntował się i stworzył armię, która przez dziesięć miesięcy nieudanie oblegała zajęte przez Hiszpanów Cuzco. Potem rozpoczął z nimi partyzancką walkę. Został podstępnie zamordowany w 1544 roku.

TITU CUSI YUPANQUI – sprawował władzę po zdobyciu imperium przez konkwistadorów z ukrytej w Andach Vilcabamby. W końcówce swego panowania podjął pertraktacje z hiszpańskim wicekrólem, podczas których zdecydował się opuścić swoją górską siedzibę i przyjąć królewską rentę. Na chrzcie przyjął nazwisko Don Diego de Castro Titu Cusi Yupanqui. Został otruty w 1571 roku.

TUPAC AMARU – urodził się po konkwiście. Był ostatnim przywódcą Inków, choć formalnie Tahuantinsuyu już wtedy nie istniało. Władzę sprawował z ukrytej w dżungli Vilcabambie, z której prowadził walkę partyzancką z Hiszpanami. Został przez nich uwięziony i ścięty w 1572 roku. Dwieście lat później jego imię przyjął José Gabriel Condorcanqui, który jako Tupac Amaru II stanął na czele antyhiszpańskiego, nieudanego powstania.

Piotr M. Małachowski

Piotr M. Małachowski

Przewodnik, podróżnik, społecznik, bloger, twórca portalu www.kochamyperu.pl, pasjonat wypraw do Peru i innych państw Ameryki Południowej. Wybierasz się w te strony? Skontaktuj się z Piotrem.

Więcej artykułów - Strona internetowa

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.