Jak według Inków powstał świat? Szczegółowo opisują to Jan SzemińskiMariusz Ziółkowski w dziele: „Mity, rytuały i polityka Inków”. Świat – ten ziemski i ten poza Ziemią – stworzył Viracocha. To niezwykle złożony świat.

„Ten Świat” – Kay Pacha, od początku zamieszkiwali ludzie. To nasz świat, z przynależną nam czasoprzestrzenią. Ukhu Pacha natomiast, „Wewnętrzny Świat”, to miejsce, z którego wyłaniało się życie i do którego odchodzono po śmierci. Pamiętać jednak trzeba, iż dzieło stworzenia nie było jedno. I mieć na uwadze fakt, że stworzenia mogli dokonywać wszyscy bogowie, jednak te najbardziej doniosłe akty leżały w gestii boga Viracocha.

Stworzył Słońce i Księżyc

Świat pierwszy, bez słońca i gwiazd, składający się jedynie z nieba i ziemi, był niedoskonały. Zamieszkiwały go również potwory. Viracocha postanowił zatem zamienić ludzi w kamienie i zesłać potop. Ponowne stworzenie bóg rozpoczął od ustanowienia Słońca, Księżyca i gwiazd, rozproszył mroki i cienie. Dopiero później powołał do życia ludzi stwarzając kobiety, mężczyzn i dzieci; przyporządkowując poszczególne grupy do określonych ziem.

Ludzie wydostawali się na powierzchnię poprzez jaskinie, laguny i rzeki. Każde takie „miejsce wyjścia” – Paqarina – było uznane za święte; modlono się w pobliżu i składano ofiary.

Centrum swego kultu Viracocha osadził nad Jeziorem Titicaca, w Tiahuanaco. Sprowadził Inków i oddał im Ziemię we władanie. Odchodząc, zapowiedział swój powrót. W drodze widział jednak, że nie wszyscy poddani są posłuszni, dlatego zamieniał ich w głazy – jak można przeczytać u Siegfrieda Hubera w „Państwie Inków”.

Cztery kobiety i potwory

Wszechświat, czyli Pacha, składał się z czterech części. Górny Świat – Hanan Pacha, dzielił się na Świat Skrajny – Qaylla Pacha i na Świat Nieba – Hanaq Pacha. Dolny Świat – Hurin Pacha, dzielił się na Ten Świat – Kay Pacha i na Świat Wewnętrzny – Ukhu Pacha. Otaczały tę złożoność dwie przestrzenie: Górne Morze – Hanan Cocha oraz Morze Dolne – Hurin Cocha. Górne Morze stawało się niebem, Dolne łączyło się z podziemiami. Każda istota na Ziemi miała swój odpowiednik na nieboskłonie i możliwe były kontakty pomiędzy wszystkimi światami. Opis taki znajdziemy w książce: „Mitologie świata. Inkowie”.

Ziemia podzielona była na dwie części. Ta, która należała do Inków, zwana była Llaqta Pacha. Mieszkali na niej bogowie i ludzie. W pozostałej części żyły stworzenia nieokrzesane i potwory. Llaqta Pacha określana była także jako Tahuan Tin Suyu – Kraj Czterech Dzielnic. Ziemie te przedstawił w swojej w kronice Felipe Guamán Poma de Ayala, a ich charakterystykę przytaczają Jan Szemiński i Mariusz Ziółkowski.

To cztery kobiety, różne tak wyglądem, jak zamożnością. Chincha Suyu to szykowna i szczupła pani, kojarzona z kukurydzą; Colla Suyu jest przysadzistą, odzianą w wełniany strój kobietą, identyfikowaną ze stadami lam i alpak oraz z polami ziemniaków; Anti Suyu to leśna niewiasta, otoczona ptactwem i małpami; Conti Suyu to uboga, mizernie wyglądająca wieśniaczka. Dzielnice zbiegały się w Cuzco – Pępku Świata.

Inkowie – wysłannicy bogów

Równie jak Wszechświat złożeni byli ludzie. W chwili, gdy umierał prosty człowiek, jego ciało zmieniało się w mumię zwaną aya – tak samo zwykłą, jak on. Gdy odchodził Inka, jego doczesne szczątki stawały się mumią Illapa. Indianie wierzyli jednak, że człowiek posiada nie tylko ciało, które określano mianem ukhu. Oprócz ciała każdy z ludzi posiadał sunqu – serce, myśl, wolę, czucie – i nie wiadomo dokładnie, co z owym „sunqu” działo się po śmierci.

Należy nadmienić, iż odróżniać trzeba termin „sunqu” od „puywan”. Pierwsze oznacza serce rozumiane w sposób abstrakcyjny, drugie to nazwa serca jako mięśnia, narządu. Oprócz sunqu posiadał też człowiek runa kamaq – trudną do zinterpretowania duszę oraz zupan – cień.

Wyrażenie „zupan” w czasie konkwisty zamienione zostało na „zupay” i przypisane diabłu; tak rozumiane było utożsamiane z gniewem, złą siłą, ciemnością, jak piszą Jan Szemiński i Mariusz Ziółkowski. Religijność odgrywała u Indian ważną rolę, dlatego też pozwolili poprowadzić się Inkom. Wierzyli, że są wysłannikami bogów.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz komentarz
Imię