Istnienie kultury Chavín datuje się na lata 1300-300 przed naszą erą. Wiemy o tym zwłaszcza dzięki odkryciom peruwiańskiego archeologa Julio C. Tello, który natknął się na jej ślady w 1919 roku. Uznano ją za „macierzystą kulturę starożytnego Peru“.

Kamienna głowa z Chavin de Huantar w Peru
Kamienna głowa reprezentująca kulturę Chavín

Chavín rozumiana jest przez badaczy jako artystyczny wyraz kultu religijnego. Nazwę wzięła od swego najsłynniejszego obiektu – religijnego kompleksu Chavín de Huantár, o czym w „Peru przed Inkami” pisze Edward P. Lanning. Do dziś poznano dziesiątki innych miejsc związanych z tą kulturą, jednakże niezmiennie to właśnie stanowisko w andyjskiej dolinie nad brzegiem rzeki Mosna jest najważniejszym po niej zabytkiem.

Cegła adobe (na wybrzeżu) i kamień (w górach) to dwa podstawowe materiały budowlane stosowane przez tę kulturę. Charakterystyczne dla niej są na wpół zapadnięte place i podziemne galerie z systemami wentylacyjnymi, a w samym Chavín de Huantár dodatkowo brak okien.

Chavín – fachowcy od kamienia

Kultura ta zachwyca obróbką kamieniarską. W „Dziejach, kulturze i upadku Inków” Rudolf H. Nocoń wyjaśnia, iż rzeźba Chavín obejmuje dekoracje płaszczyzn i przedstawia przede wszystkim głowy starców oraz kocie łby z obnażonymi kłami. Na pierwszy rzut oka rzeźby te są do siebie podobne, jednakże w szczegółach każda jest inna. Pozostałe zdobienia mają kształty głównie zoomorficzne i dopatrzeć się można w nich postaci kondorów, jaszczurek i ryb. Płaskorzeźby mają zawiłą wymowę, ówcześni artyści stosowali bowiem wiele metafor.

labirynt Chavin de Huantar w Peru
Podziemny korytarz z czasów kultury Chavín

Ciekawym miejscem pozostawionym przez tę kulturę jest również świątynny kompleks Kunturwasi nad górnym biegiem rzeki Jequetepeque, w pobliżu miasta Cajamarca. Odkryto w nim jeden z pierwszych cmentarzysk kultury Chavín. Wyposażenie pośmiertne stanowiły ceramiczne naczynia, złote precjoza i kamienie szlachetne, o czym można szerzej przeczytać u Miloslava Stingla w „Czcicielach gwiazd”.

lanzon z Chavin de Huantar w Peru
El Lanzón – podziemny monolit kultury Chavín

Artyści Chavín znali się na złotniczej metalurgii, ale podstawą ekonomii tej kultury była praca z ziemi. Rolnicy uprawiali kukurydzę, ziemniaki, komosę ryżową, jukę i bawełnę. Na polach stosowano kanały nawadniające.

Chavín było pierwszym w starożytnym Peru zorganizowanym państwem. Rządziła w nim kasta kapłanów, która w sprawowaniu władzy używała wiary w wiele bóstw, polityki strachu i wojowników. Prawdopodobnie to w tym miejscu świata narodził się autorytaryzm.

Tysiącletni okres kultury Chavín zakończył się regionalną dezintegracją. Przestała istnieć, ale jej resztki zachowały się w dużo mniejszych następcach. Chociażby w kulturze Sechín, Curayacu, czy Ocucaje.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wpisz komentarz
Imię